ලෝක පාලක සක් දෙවිඳුන් විසින් බිහිකලා වූ ආයු බල වඩවන වේදය යහපත, අයහපත පෙන්වා දෙනු ලබයි. ඒම ආයුර්වේදයට අනූව ත්‍රිමර්ම ආශ්‍රිත රෝග නම් ප්‍රධාන විෂයක් වෙයි. මෙම ත්‍රිමර්ම යනු මර්මස්ථාන තුනක් ලෙසින් හැඳින් වෙයි.
මිනිස් සිරුරේ මර්මස්ථාන සියයක් පවතී. ඉන් තුනක් ප්‍රධාන තැන් ගනු ලබයි. එම මර්මස්ථාන තුන වනුයේ වස්ථි, හෘදය සහ සිරසයි. යම්කිසි හේතුවක් මත මෙම ස්ථාන තුන අබාධ වීම තුල වහ වහා මිනිස් සිරුරේ ප්‍රානය නැසී යයි. සම්පූර්න ශරීරයේ මර්මස්ථාන ඇසුරෙහි රෝගබාධ හට ගනු ලබයි. මෙම හේතුව තුල ඇතිවනුයේ මුර්ජාවයි. ඉසිවර වෙද මතය කියනුයේ එම රෝග සුව කිරීමට නම් මහා උත්සාහයක් දැරිය යුතු බවයි.
සක් දෙවිඳු උගැන් මෙන් රචනා වූ සෘෂිවර පුස්ථකයන් ආයුර්වේදයෙන් පෙන්වා දෙන තවත් රෝගාබාධයක් වනුයේ ප්‍රමේහ රෝගයයි. සෘෂිවර නියමයන්ට අනුව ප්‍රමේහ රෝග 20 ක් පුස්ථකවල දැක්වෙයි. මේ චරක සංහිතාව, සුශ්‍රැත සංහිතාව, අෂ්ඨාංග හෘදය සංහිතාව වැනි පැරනි ආයුර්වේද ග්‍රන්ත එම ප්‍රමේහ රෝග දක්වා තිබෙන ආකාරයයි. ඉන් වඩාත් වැදගත් හා බහුතර පිරික්සීම චරක සංහිතාවට හිමිවේ. එම සංහිතාවෙහි නිධාන ස්ථායෙන්හි සිව් වැනි අධ්‍යානයෙහි ප්‍රමේහ නිධානයේ සෙම් කෝපයෙන් උපදනා ප්‍රමේහ දශයෙක් දක්වා ලයි. එනම් උදක ප්‍රමේහය, ඉක්ෂුවාලිකාරස මේහය , සාන්ද්‍ර මේහය, සාන්ද්‍ර ප්‍රසාද මේහය, ශුක්ල මේහය, ශනෛර් මේහය, ආලාල මේහයයි. මෙහි පිත් කෝපයෙන් උපදනා ප්‍රමේහ රෝග සයක් දැක්වෙයි. ඒ ක්ෂාර මේහය, කාල මේහය, නීල මේහය, ලෝහිත මේහය, මාංජිස්ඨා මේහය, හාරිද්‍රා මේහය රෝගයයි.
එහිම වාත කෝපයෙන් උපදනා ප්‍රමේහ හතරක් ගැන ද පෙන්වයි. වසා මේහය, මජ්ජය මේහය, හස්ති මේහය , ක්ෂුද්‍ර මේහය එම රෝග සතරයි. සෘෂිවර සුශ්‍රැත මතය ප්‍රමේහ ප්‍රබේද දෙකක් දක්වයි. ඉන් එකක් වනුයේ සහජ හේතූන් මත ඇතිවන්නාවූ මධු මේහය තත්වයයි. අනෙක් හේතුව වනුයේ අහිත ආහාර විහරන මත ඇතිවන රොග තත්වයයි.
සහජ හේතූන් මත ඇතිවන රෝගී තත්වයන් හිමි අයගේ ශරීර රුක්ෂ ස්වභාවයන් යුත්ත වේ. එම අය ආහාර අනුභව කරනියේ අල්ප වශයෙනුයි.
අනෙක ආහාර විහරන නිසා වන මධුමේහ රෝගියා අති ස්ථූල වෙයි. අධික ආහාර ගැනීම සැප විහරනය ලැබීම ශරීරයට මෙම තත්වයන් උදා කරවයි.
මෙම චිකිත්සා ස්ථානයෙහි සයවැනි අධ්‍යයයෙහි ප්‍රමේහය උපදවන කරුනු මේසේ සදහන් කර තිබේ. ඒ යටතේ සිරුර නොවෙහෙසීම, සුව පහසු සයනාසන ඇසුරු කිරීම, දීකිරි, දිය ගොඩ පියා සැරි සතුන්ගේ මාංශ රස අධිකව වැලදීම, තම ධාන්‍යයෙන් පිලියෙල කල ආහාර සහ අලුත් වැසි ජලය සේවනය කිරීම, හකුරු , සීනි , සූකිරි යෙදූ රස කැවිලි වැලදීම අතුළු සෙම් උපදවන සියලු ආහාර ගැනීම යන කරුනු දැක් වෙයි.මෙයට අමතරව සුශ්‍රැතයෙහි මව් පිය බීජ නොහොත් ප්‍රවේනී දොෂය ප්‍රමේහ හට ගන්නා බව දක්වයි. එහිම සෙමින් උපදනා ප්‍රමේහ දසය සාධ්‍ය බවත්, පිතින් උපදනා ප්‍රමේද සය යාප්‍ය බවත්, වායෙන් උපදනා ප්‍රමේද සතර සාධ්‍ය බවත් පෙන්වනු ලබයි.
සුශ්‍රැතයේ කියෙවෙන පරිදි කලට වෙලාව ප්‍රථිකාර නොකිරීමෙන් මේ සෑම ප්‍රමේහයක්ම අසාධ්‍ය මධුමේහය බවට පත්වෙන බවයි. ආයුර්වේද මධුමේහය අද සමාජයේ භාවිතයේ දිය වැඩියා රෝගය නමින් හැදින් වේ.
ප්‍රමේහ රෝගයෙන් පෙලෙන්නන් කල් නොයවා ප්‍රථිකාර ලබා ගන්නට වග බලා ගත යුතුයි. ප්‍රමේහ රෝගය අසාධ්‍ය වුවද අසාධ්‍ය මධුමේහය තත්වයන්ට නොපැමින වලකා ගත හැකි බව එම පාථයෙහිම සෘෂිවරයන් සදහන් කර තිබේ. ප්‍රමේහ රෝග මධුමේහ අසාධ්‍ය බැවින් මුදවා යහපත් තත්වයන්ට පත්කල හැකි රස ඖෂධ කිහිපයක් ප්‍රධානවම දැක්විය හැකියී.